Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
poniedziałek, 29 maja 2017, 149 dzień roku, imieniny Benity, Maksymiliana, Teodozji
Licznik odwiedzin
0268559
Znajdujesz się w: Strona główna / Gmina Mokrsko / Kultura

Kultura

 

O kulturze słów kilka...

Po wojnie życie społeczno-kulturalne na terenie gminy zaczęło się organizować. Jako jedne z pierwszych reaktywowały się straże pożarne. W 1946 roku we wszystkich miejscowościach gminy, gdzie funkcjonowały przed wojną jednostki ochotniczych straży pożarnych, wznowiły one swą działalność.
W okresie powojennym z placówek kultury najszybciej zaczęła się organizować gminna biblioteka, której twórcą i zarazem jej pierwszym bibliotekarzem był F. Rezler. Biblioteka funkcjonuje od roku 1945. W latach 70. dużą popularnością cieszył się ulokowany w budynku dworu w Mokrsku "Ośrodek Nowoczesnej Gospodyni" otwarty w 1969 roku. Prowadził działalność w zakresie oświatowo-usługowym organizujący kursy krawieckie, haftu, świadczył również usługi w zakresie wypożyczania artykułów gospodarstwa domowego. Z innych placówek dla ludności wymienić należy funkcjonujące do końca lat 80-tych. kluby rolnika oraz kluby "Ruchu", będące popularnymi miejscami spotkań oraz oglądaniatelewizji.
Obecnie ruch strażacki na terenie gminy jest bardzo silny. W gminie Mokrsko funkcjonuje sześć jednostek ochotniczych straży pożarnych: w Mokrsku, Krzyworzece, Ożarowie, Komornikach, Chotowie i Słupsku. O wysokim poziomie wyszkolenia młodych ludzi świadczy fakt, że dwie jednostki ochotniczych straży pożarnych, w Mokrsku i Ożarowie funkcjonują w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym.
Organizacjami grupującymi kobiety są koła gospodyń wiejskich. Tworzone są przy nich inne organizacje, jak np. Dworzanki z Mokrska czy Klub Seniora z Słupska.Dużą rolę w życiu kulturalnym gminy odegrał też Gminny Ośrodek Kultury otwarty w dawnym dworze w Mokrsku 5 grudnia 1988 roku. Gminny Ośrodek Kultury jako animator życia kulturalnego w gminie funkcjonował do końca lat 90. Obejmował swym patronatem Zespół Śpiewaczo-Obrzędowy z Ożarowa, Orkiestrę Dętą OSP w Słupsku, a także twórców ludowych z terenu gminy. Ponadto w Gminnym Ośrodku Kultury organizowano koncerty, konkursy recytatorskie oraz turnieje sportowe. Wśród wydarzeń z zakresu kultury i życia społecznego w ostatnich latach należy wymienić: od roku 2000 cyklicznie organizowane są imprezy integracyjne-"Konfrontacje", których organizatorem jest Środowiskowy Dom Samopomocy w Mokrsku. W lutym 2001 roku Urząd Gminy Mokrsko podpisał umowę o współpracy w dziedzinie kultury i turystyki z chorwackimi gminami Senja i Karlobag. W 2002 roku zaczęto wydawać pierwsze w dziejach gminy czasopismo "Gminny Goniec Samorządowy.
Obecnie na terenie gminy Mokrsko działa kilkanaście organizacji kultury i sztuki. Pokrótce przedstawimy część z nich...

STOWARZYSZENIE SPOŁECZNO - KULTURALNE GNMNY MOKRSKO

LogoPowstało w 2007 roku. Jest to drugie stowarzyszenie po Strefie Akcji, działające na terenie gminy Mokrsko.
Główną ideą przyświecającą stworzenie tego typu organizacji, była oddolna potrzeba i chęci zrobienia czegoś dla zwykłego, szarego człowieka- mieszkańca naszej gminy.
W społeczeństwie, takim jak nasze, dalszy rozwój nie ma prawa bytu bez aktywizacji swoich członków. Naszej społeczności, by nie stała w miejscu, a tym samym nie cofała się, musimy zaproponować jakąś alternatywę. Alternatywa ta, powinna uzmysłowić wszystkim mieszkańcom gminy Mokrsko, że warto się starać, robić coś bezinteresownie dla drugiego człowieka.
Nasze stowarzyszenie stara się to pokazać. Mimo, iż jesteśmy młodą organizacją, to w ciągu prawie dwóch lat udało nam się zorganizować konkursy: „Moja Szopka Bożonarodzeniowa" i „Moja Kartka Świąteczna", w których udział wzięło ponad sto dzieci ze szkół naszej gminy. Byliśmy współorganizatorami liii Turnieju Piłki Nożnej Gminy Mokrsko Old Boyów, w którym udział wzięli byli zawodnicy, grający w zespołach naszej gminy, po czterdziestym roku życia. Zrealizowaliśmy również zadanie publiczne pt. „Historia gminy Mokrsko pieniądzem pisana" z środków przekazanych przez Urząd Gminy w Mokrsku, którego punktem kulminacyjnym był „Piknik historyczno - numizmatyczne - przyrodniczy" w dniu 13.07.2009 roku.
W tym roku również udało nam się uzyskać środki na realizację kolejnego zadania publicznego pt. „Przegląd dorobku kulturalnego gminy Mokrsko". Przegląd ma za zadanie uzmysłowić obywatelom naszej „małej ojczyzny", iż na własnym podwórku również potrafimy być twórczy i pomysłowi. „Cudze chwalicie, swego nie znanie" idealnie wpisuje się w tą ideę. Mamy nadzieję, iż takie przedsięwzięcia organizowane będą cyklicznie każdego roku, z czasem przeradzając się w święto na znak i podobieństwo „Dni gminy Mokrsko".
Stowarzyszenie to organizacja, lecz organizację tworzą ludzie. Mamy prawie 50 członków. Pieczę nad wszystkim trzyma Zarząd oraz Komisja Rewizyjna.

KOŁO GOSPODYŃ WIEJSKICH W MOKRSKU


Koło Gospodyń Wiejskich w Mokrsku swą działalność rozpoczęło w 1976 r. Przewodniczącą była Pani Zenona Wyrembak. W skład KGW wchodziło 20 członkiń. Wspólnie z Kółkami Rolniczymi rozprowadzano kurczęta i pasze, a także organizowano kursy szycia, gotowania. Ponadto bardzo ważnym elementem działania był udział w Dożynkach i obchodach Państwowych Swiąt.Z małymi przerwami Koło pracowało mniej aktywnie ze względu na zmiany gospodarcze i polityczne. W 1982 r. Przewodniczącą została Pani Krystyna Krajcer.
Od 1991 r. po reaktywacji KGW nawiązało współpracę z instruktorem Doskonalenia Rolniczego w Kościerzynie - Panią Krystyną Chrzanowską, znalazło lokum i zaczęło organizować szkolenia, oraz degustacje, które prowadzi do dzisiaj - obecnie z Panią Agnieszką Furman. W roku 2002 Przewodniczącą została Pani Elżbieta Wyrembak W chwili obecnej Koto współpracuje ze szkołami, Ośrodkiem Niepełnosprawnych, Rejonową Rada Kobiet w Sieradzu, gdzie w 2008 r. było na spotkaniu promującym produkty regionalne i zespoły folklorystyczne.
Ponadto Panie biorą udział w dożynkach gminnych i powiatowych. Na festynach prowadzą kawiarenkę z ciastem własnego wypieku, grillem, oraz chlebkiem ze smalcem i ogórkiem. Koło posiada własna wypożyczalnię naczyń, którą zajmują się p. Władysława Światła i Krystyna Krajcer. Warto również, wspomnieć, iż KGW bierze udział w Olimpiadzie Wiedzy o Gospodarstwie Domowym i Agroturystyce w Kościerzynie.
Koło Gospodyń Wiejskich obecnie liczy 30 członkiń- nadal jest bardzo aktywne i chce rozwijać swa działalność, oraz współpracować z innymi Kołami poprzez spotkania integracyjne (jedno z takich spotkań odbyło się u nas w 2008 r. z Kołami z powiatu sieradzkiego). Pamiętamy o naszych Seniorkach - Pani Węclewskiej i Pani Chrzanowskiej, zapraszając je na nasze spotkania.

"... dziś miło wspominać gdy mnie o to pytacie,
l na Wasze spotkania chętnie zapraszacie.
Jestem zaszczycona, że w Waszym gronie
Dzień Seniora świętuję, Dzień Matki, Święto Kobiet,
Gdy mając problemy o radę pytacie,
l dla nas, starych ciepłe słowo macie. "
Te słowa spisała nasza poetka -p.Melania w wywiadzie z Seniorkami.

ZESPÓŁ LUDOWO ŚPIEWACZY „DWORZANKI" Z MOKRSKA

Zespół Dworzanki powstał 24 maja 2001 r. przy Kole Gospodyń Wiejskich w Mokrsku. Opiekunem i instruktorem „Dworzanek" została p. Irena Gruszka. Na akordeonie przygrywała p. Zdzisława Wypchło. Do zespołu należy twórczyni ludowa z Mokrska - p. Melania Bil. W roku 2004 dzięki zaangażowaniu pani Haliny Sroki zakupione zostały stroje dla 16 pań. Od roku 2004 akompaniowała na akordeonie p. Jadwiga Olejnik. Od 2008 roku grupą kieruje pan Ireneusz Mieszkalski, który utworzył przy zespole kapelę. Zespół kultywuje tradycje swojego regionu. Bierze czynny udział w życiu społecznym i kulturowym wsi. Chętnie
organizuje imprezy nawiązujące do tradycji ludowych:

  • ogniska świętojańskie i puszczanie wianków, połączone ze śpiewem okolicznościowych pieśni,
  • spotkania opłatkowe z przypominaniem tradycji świątecznych, zanjkających w dobie „szybkiego życia",
  • uczestniczy w festynach organizowanych na terenie naszej gminy,
  • organizuje spotkania z okazji dnia kobiet, dnia matki, dnia dziecka,
  • uczestniczy w obchodach świąt państwowych np. święto niepodległości,
  • bierze udział w organizowaniu uroczystości lokalnych,
  • współpracuje z ŚDS w Mokrsku, szkołami, biblioteką i stowarzyszeniami z terenu gminy Mokrsko.

Zespół zadebiutował na festynie wyborczym w Mokrsku 2 września 2001 r.

14 września 2001 r. panie występowały w Teatrze Miejskim w Sieradzu na podsumowaniu konkursu "Z ekologią na codzień", gdzie otrzymały nagordy.

16 czerwca 2002 r. Wojewódzka RAda Kobiet zaprosiła zespół do Goszczanowa na wystawę rolno-przemysłową.

Od 2002 r. Dworzanki biorą udział w Przeglądach FOlkloru Ziemi Wieluńskiej, czynnie uczestniczą także w dożynkach, gdzie m.in organizują stoiska kulinarne z potrawami regionalnmi.

Obecnie zespół liczy 26 osób, 6 mężczyzn, 3 dzieci, resztę stanowią kobiety.


ZESPÓŁ ŚPIEWACZO-OBRZĘDOWY OŻARÓW

Na zebraniu sprawozdawczo-programowym Koło Gospodyń Wiejskich, w dniu 3 grudnia 1985 roku wystąpiono z propozycją zorganizowania Zespołu Folklorystycznego, którego cSlem byłoby propagowanie rodzimej, wiejskiej kultury. Pomysł spodobał się nie tylko członkiniom Koła, ale także władzom gminy.
Oficjalne powołanie do życia zespołu nastąpiło w lutym 1986 roku. Trudny obowiązek kierowania i opieki nad zespołem konsolidowaniem jego członków, przyjęła na siebie Przewodnicząca Koła Gospodyń Wiejskich pani Teresa Sołtysiak.
Dla osiągnięcia dobrego poziomu artystycznego zaproszono do współpracy instruktora, pana Ireneusza Mieszkalskiego, który ze znajomością rzeczy rozpoczął organizację kapeli ludowej, przy Zespole Śpiewaczym.
Stopniowo wzbogacał się program artystyczny Zespołu, który prezentowany był podczas uroczystości okolicznościowych na terenie Gminy Mokrsko. W roku 1987 po raz pierwszy Ożarowski Zespół wystąpił podczas Przeglądu Zespołów Kół Gospodyń Wiejskich w Lututowie.
Ważnym momentem w życiu zespołu było ufundowanie przez Wojewódzki Dom Kultury, oryginalnych kostiumów wieluńskiego stroju ludowego. Dzięki efektownemu ubiorowi scenicznemu Zespół nie tylko budził zainteresowanie pieśniami ludowymi, śpiewanymi oryginalną gwarą wiejską, ale także pięknym wyglądem.
Stopniowo poszerzał się program zespołu. Weszły do niego także widowiska artystyczne, odtwarzające stare często już zapomniane zwyczaje i obrzędy ludowe.
Po zakończeniu pracy z zespołem rodu Mieszkalskich (zespół prowadził również Bogdan Mieszkalski), z dniem 1.02.1997r. funkcję tą objęła pani Irena Gruszka. Jej praca z Zespołem trwała dwa lata.
Ważnym wydarzeniem dla Zespołu był moment pasowania na instruktora jeszcze nie tak dawną członkinię Zespołu panią Wandę Majtykę.


KOŁO GOSPODYŃ WIEJSKICH W SŁUPSKU
 
KGW powstało w 1965 roku, liczyło wówczas 30 członków. Koło brało udział w uroczystościach gminnych, jak i również w uroczystościach kościelnych, członkinie korzystały również z kursów gotowania, pieczenia.
W roku 2007 został utworzony Klub Seniora. Klub ten zrzesza osoby starsze czyli emerytów i rencistów. Co roku organizowany jest Dzień Seniora. Jest to spotkanie członków z poczęstunkiem i przy dźwiękach muzyki.
Polskie Radio w Kolekcji Muzyki Ludowej prezentuje „Muzykę Źródeł" w kolekcji tej znalazły się między innymi nagrania: „Zielona girlanda tyn bioły kwiotecek" weselna w wykonaniu Teresy Laskowskiej oraz „Chrystus zmartwychwstaje" - wielkanocna w wykonaniu zespołu.

KAPELA PODWÓRKOWA W OŻAROWIE


Ożarowska Kapela Podwórkowa powstała w październiku 2008r. z inicjatywy Grzegorza Majtyki i Grażyny Hadryś. Działalność Kapeli poparli również członkowie rady Gminy: Wojciech Szaniec oraz Teresa Sołtysiak. Tradycja Kapel Podwórkowych w Ożarowie sięga lat przedwojennych XX wielu. Już wtedy prowadziła swoją działalność kapela w której w skład wchodziły: 2 trąbki, 2 klarnety oraz bęben. Kapela uczestniczyła w obrzędach weselnych jak również majówkach oraz potańcówkach. W naszym rejonie działało więcej kapel lecz ich działalność nie jest udokumentowana.
Od początku istnienia Ożarowskiej Kapeli Podwórkowej, zespół stara się uprawiać muzykę "podwórkową", co podkreśla instrumentalny skład oraz tematykę piosenek.
Kapela jest pod opieką Tomasza Majtyki, który ukończył Państwowy Instytut Muzyczny w Lodzi. Jest on również osobą, która zajmuje się opracowywaniem utworów dla poszczególnych członków kapeli.W skład Kapeli Podwórkowej wchodzą osoby
z różnej grupy wiekowej.
Są to między innymi:
Tomasz Majtyka-instruktor, akordeon, tuba, Michał Korczewski-tuba, Katarzyna Kubicka-trąbka.EwelinaStrózik-klarnet B, Izabela Raducka- klarnet B, Michał Wieczorek-alt Es, Jakub Rzeźnik-alt Es, Jagoda Majtyka-trąbka, skrzypce, wokal, Michał Jama-tenor, wokal, Edyta Korczewska-wokal, Marta Perliceusz-wokal
Członkowie zespołu od samego początku postawili na bogaty wielogłosowy wokal, który staje się cechą charakterystyczną i wielkim atutem zespołu. Kapela uświetnia swoimi występami uroczystości w Ożarowie oraz w okolicznych miejscowościach.

DZIECIĘCY ZESPÓŁ W OŻAROWIE


Dziecięcy Zespół Obrzędowy powstał w roku 1995 z inicjatywy Koła Gospodyń Wiejskich z Ożarowa oraz etnografa
Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Sieradzu. W początkach pracy pomagała również kustosz Muzeum Wnętrz Dworskich w
Ożarowie - Bogusława Wiluś, oraz etnograf WDKwSieradzu Małgorzata Dziurowicz- Kaszuba.
Kierownikiem i opiekunem zespołu jest Halina Gniłka - dyrektor Publicznej Szkoły Podstawowej w Ożarowie. Opiekę artystyczną
nad zespołem sprawuje twórczyni ludowa, scenarzystka, reżyser i aktorka w jednej osobie, pani Wanda Majtyka z Popowic.
Wiedzę zespół czerpie również z ministerialnego programu edukacyjnego "Krzesiwo" z zakresu tradycyjnej kultury ludowej,
prowadzonego w zespole od 1996 roku przez Regionalny, obecnie Powiatowy, Ośrodek Kultury w Sieradzu. Dzięki programowi
udało się zrealizować szeroki wachlarz zajęć m.in. naukę tańca i starych pieśni, rzeźby, naukę wykonywania tradycyjnych ozdób i
przedmiotów z plastyki obrzędowej (pisanek, masek kolędników, ubrania dla misia, wieńców dożynkowych, pająków,
odcydzoków i innych). Członkowie zespołu uczyli się prząść na kołowrotku, strugać piscołki i lepić gliniane ptaszki.
Wykorzystując ten przekaz naturalny, międzypokoleniowy, udało się zrealizować wiele widowisk, które stały się wydarzeniem
artystycznym w naszym środowisku, w województwie i na ogólnopolskich festiwalach i przeglądach folklorystycznych.
Po raz pierwszy zespół zaprezentował się na VII Przeglądzie Folklorystycznym województwa sieradzkiego w dniach 19-20.04.1996r. w Lututowie. Zespół zajął l miejsce w kategorii zespołów dziecięcych za widowisko „Na pastwisku'0d tego czasu odnosi bardzo duże sukcesy na wojewódzkich i ogólnopolskich przeglądach festiwalach folklorystycznych.
Obecnie rytm czterech pór roku
 
wyznacza kierunek działań  Dziecięcego Zespołu Obrzędowego. Zespół od trzynastu lat stara się z pietyzmem rekonstruować stare zwyczaje i obrzędy. Dziś, wiejskie nawet dzieci, nie wiedzą, że można gotować ziemniaki" w mundurkach" lub piec je w
żarze z "krowięcych placków11. Dobrze, że jest jeszcze Ktoś, kto to wszystko pamięta i przekazuje to naszym dzieciom.  Nasza mistrzyni, Wanda Majtyka, dobrze zna realia dawnej wsi. Potrafi przekazać je młodemu pokoleniu. Uczniowie z dumą mówią o sobie: jestem  członkiem  Dziecięcego Zespołu Obrzędowego w Ożarowie.

ORKIESTRA DĘTA W SŁUPSKU

Kapelmistrz: Józef Rybski   
Orkiestra Dęta OSP Słupsko powstała w 1980 r.( w 2005 r. obchodziliśmy uroczysty Jubileusz 25-lecia istnienia Orkiestry). Była to dla Nas bardzo ważna chwila, chociażby z uwagi na fakt, iż swoją obecnością zaszczyciło Nas wielu zaproszonych gości, w tym Starszy Chorąży główny Kapelmistrz Wojska Polskiego- Hilmanowicz.
W latach 80-tych i 90-tych Orkiestra wielokrotnie reprezentowała Rejon Wieluński na Przeglądach Orkiestr Województwa Sieradzkiego w:

  • Poddębicach (dwukrotnie);
  • Szadku;
  • Sieradzu;
  • Błaszkach

W 2000 r. Nasza Orkiestra brała udział w Międzypowiatowym Przeglądzie Orkiestr Dętych w Pajęcznie, natomiast w 2005 r. i 2006 r. brała udział w Przeglądach Gminnych w Białej.

  • Ponadto uczestniczyliśmy także w Maratonie Orkiestr w Lututowie.
  • Wynikiem powyższych występów jest szereg nagród i wyróżnień.
  • Swoją obecnością Orkiestra Dęta w Słupsku uświetnia uroczystości parafialne, gminne i powiatowe.

ORKIESTRA DĘTA W OŻAROWIE


Początki powstania Orkiestry Dętej w Ożarowie sięgały lat XX wieku. W roku 1916 ówczesny proboszcz a zarazem prezes OSP, ks. Kot rozpoczął działalność orkiestry dętej. Kapelmistrzem orkiestry został zawodowy muzyk z Częstochowy, p. Żak.
Orkiestra składała się: 4 trąbek, 3 klarnetów, 1 fletu bocznego, 2 tenorów, 1 barytonu, 1 puzonu, 2 basów B,2 basów Es oraz bębna.
Każdy członek orkiestry składał wpisowe w wysokości 50 rubli. Orkiestra Dęta, która służyła miejscowej ludności, uświetniała uroczystości państwowe i kościelne. Znana była szeroko nie tylko w Ożarowie.
W 1930 roku z pierwszego roku zostało jedynie 6 osób. W celu uzupełnienia składu orkiestry, jeden z członków (p.Hadryś) rozpoczął nauczanie w wyniku którego skład orkiestry uzupełnił się o 8 osób. Instrumenty w orkiestrze przekazywane były po byłych członkach orkiestry. W okresie tym orkiestra grała w sylwestrową noc przy każdym domostwie „ Na dzień dobry,,, otrzymywali za to datki na rzecz orkiestry z których konserwowali i naprawiali instrumenty.
W roku 1955 następuje odrodzenie orkiestry w wyniku którego do składu dołączyło 19 nowych osób. Naukę prowadził organista z Kadłuba p. Rabiega.
Skład orkiestry z czasem topniał w wyniku starzenia się orkiestry oraz wyjazdów z Ożarowa. W 2002 roku orkiestrę stanowiło jedynie 9 osób.
W celu odmłodzenie składu w roku 2003, z inicjatywy p. Grzegorza Majtyki rozpoczęto nabór do orkiestry, w którego naukę rozpoczęło ok. 25 osób pod opieką nowego kapelmistrza Józefa Rybskiego z Dzietrzkowic. Orkiestra zmieniła nazwę na Gminną Orkiestrę Dętą w Ożarowie.
W 2006 r orkiestra przeszła pod opiekę OSP w Ożarowie.
Obecnie skład orkiestry liczy 33 osoby i ciągle się rozwija.

ZESPÓŁ ŚPIEWACZY „WŁOŚCIANIE" Z CHOTOWA


Zespół ludowy Włościanie funkcjonuje od dnia 06.04.2008 roku. Zespół składa się z 18 osób, 14 pań i 4 panów. Kierownikiem i instruktorem zespołu jest pan Ryszard Zawadzki. Dlaczego Włościanie - to nazwa związana ściśle z polską wsią, oznacza posiadaczy ziemskich, dziś właścicieli gospodarstw rolnych. Zespół działa od roku, uczestniczył już w wielu imprezach kulturalnych i przeglądach piosenek. Debiut zespołu miał miejsce na uroczystości upamiętniającej ofiary II wojny światowej, która odbyła się w Chotowie. Zaistniał wówczas w mediach lokalnych. Kolejny występ zespołu przypadł w Mokrsku na pikniku zorganizowanym przez Stowarzyszenie Społeczno - Kulturalne Gminy Mokrsko. Włościanie reprezentowali również powiat wieluński na dożynkach powiatowych w Olewinie.
Duży sukces odniósł na przeglądzie piosenki ludowej, który odbył się w Drobnicach. W czasie karnawału miał miejsce przegląd kolęd i pastorałek w Ożarowie, gdzie również zespół z Chotowa prezentował swoje umiejętności. Wszyscy członkowie wkładają w działalność zespołu dużo wysiłku i pracy, dzięki czemu, pomimo bardzo krótkiej historii, osiągnął już małe sukcesy. Poprzez swoje piosenki Włościanie przyczyniają się do rozwoju kulturalnego swojej miejscowości, jak również gminy. Mamy nadzieję, że zespół w perspektywie czasu będzie pomnażał swoje osiągnięcia.

 

Daniel Gołębiowski

Urząd Gminy Mokrsko, Mokrsko 231, 98-345 Mokrsko, pow. wieluński, woj. łódzkie
tel.: 43 88 63 277, fax: 43 88 63 277, email: urzad@mokrsko.pl, http://www.bip.mokrsko.pl
NIP: 8321013743
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI

Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x